This forum uses cookies
This forum makes use of cookies to store your login information if you are registered, and your last visit if you are not. Cookies are small text documents stored on your computer; the cookies set by this forum can only be used on this website and pose no security risk. Cookies on this forum also track the specific topics you have read and when you last read them. Please confirm whether you accept or reject these cookies being set.

A cookie will be stored in your browser regardless of choice to prevent you being asked this question again. You will be able to change your cookie settings at any time using the link in the footer.

Waardering:
  • 0 stemmen - gemiddelde waardering is 0
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
Nieuwe gaffel maken
#1
Een flinke scheur in het grootzeil bevestigde onlangs mijn vermoeden. De Tuizentfloot is toe aan nieuwe zeilen. Enkele offertes later ben ik er ook achter gekomen dat dit een flinke financiële aderlating wordt. Reden temeer om de gaffel (wiens beste jaren ook ver vervlogen zijn) zelf aan te pakken. Als najaarsproject ga ik een copy-paste maken van de originele (kromme) gaffel. De maten zijn genomen, het latjes essenhout zijn (zo goed als) besteld, de lijmklemmen worden verzameld,...maar welke lijm gebruik ik best? En als jullie nog extra tips hebben hoor ik ze graag.


Bijlagen Afbeeldingen
   
Antwoord
#2
Een tweecomponenten polyurethaan lijm zoals al vaker beschreven op het forum. Helaas is die van Bison uit de handel.

Berghout heeft recentelijk info over een vervanger gedeeld. Hij gaat vast nog wel input geven.

Ik prijs mij gelukkig dat ik op tijd nog een grootverpakking van Bison heb kunnen bemachtigen. Als vervanging had ik al een (parket)lijm van Frencken gevonden, daar helaas geen ervaringen van kunnen vinden. Als de Bison op is ga ik die eens proberen.
Antwoord
#3
Tuizentfloot,
Je vraag is nogal algemeen. Ik kan je 100+ tips geven maar dan wordt het stukje een beetje lang.
Zijn er specifieke dingen waar je handig of juist onhandig mee bent?

Alvast een voorzetje: de lijmsoort is natuurlijk belangrijk. Maar belangrijker is dat je heel zorgvuldig en goed voorbereid te werk gaat. Er kan heel veel mis gaan bij het maken van een kromme gaffel. En essenhout is niet makkelijk te verlijmen, zoals ook op jouw foto te zien is.
Wim.
Genoeg is meer dan veel
Antwoord
#4
Dag Wim,

Alvast bedankt voor je reactie.

Ik specifiëer mijn vraag:
De afmetingen van de originele gaffel: 2OOOmm lang, 80mm hoog, 53mm breed

vraag 1: het hout: je hebt Amerikaanse es en Europese es. Zit daar (kwaliteits)verschil in en zoja, welke geniet de voorkeur?

vraag 2: hoe fijn/ruw maak ik de te verlijmen oppervlaktes? iaw zaagsnede nog schaven en/of schuren?

vraag 3: waarmee hou ik allemaal rekening bij het opbouwen van de lagen? iaw neem ik na het zagen van de latten random van de stapel of zit daar een systeem in?

vraag 4: welke lijm gebruik ik best en (misschien domme vraag maar ik stel ze toch maar) hoe zorg je er best voor dat de hele boel niet voor eeuwig en altijd aan het werkblad verlijmd zit? Ik zie ze op youtube bezig met spuitbusjes en plastic folie...

vraag 5: om de 20cm een lijmklem? meer? minder?

ziezo, dit zijn voorlopig de meest prangende vragen. Er volgen er waarschijnlijk nog wel wat eens ik eraan begin. Alvast bedankt voor alle info.
Groet uit het zuiderbuurland,
Gert
Antwoord
#5
Ik zal er vanmiddag of morgen er wat dieper op ingaan. Heb nu geen tijd.
Wim.
Genoeg is meer dan veel
Antwoord
#6
Gaffeltje maken.

Amerikaans en Europees essen zijn allebei geschikt. Zorg voor “rustig” rechtdradig hout zonder kwasten en scheuren.
Het allermooiste is een dikke balk die je verzaagt tot latten, waarna die latten weer in dezelfde volgorde op elkaar gelijmd worden, dat heet “op vlam verlijmen”. Als je dan netjes gelijmd hebt, lijkt het alsof de gaffel gewoon uit 1 kromme balk bestaat.
Als de gaffel heel flauw gebogen is, maak dan latten van 12 mm dik. Bij een erg kromme gaffel wordt dat 8 mm.
Maak de latten glad en recht met een vandiktebank. Schuur beide kanten dof, bijvoorbeeld met een excenterschuurmachine met P80. Zorg ervoor het oppervlak vlak blijft. Neem daarna het hout af met een schone doek met thinner, zo kort mogelijk voor het lijmen.
Essenhout is vrij moeilijk goed te verlijmen omdat het oppervlak glad en dicht is. Vandaar het opruwen/opdoffen en het gebruik van thinner.

De mal: er zijn allerlei manieren om een mal te maken. Ik beschrijf hoe ik het doe.
Zorg voor een vlakke stabiele “tafel”. Dat kan een dikke plaat multiplex zijn of, zoals op de foto’s te zien, een aantal flinke planken die aan de onderkant gekoppeld zijn. Zet de “tafel” goed vast, want je moet er tijdens het lijmen flink tegenaan kunnen duwen.
Teken de binnenbocht (onderkant) van de gaffel op de ondergrond. Schroef de steuntjes stevig vast, precies tegen de afgetekende binnenkant aan. Onderlinge afstand ongeveer 25 tot 30 cm. Je hoeft de bocht niet “door te zetten”, want het hout zal nauwelijks terugveren als je het uit de mal haalt na het lijmen.
Zet met een beetje ruimte twee extra steuntjes bij de uiteinden van de gaffel, aan de buitenkant. Deze zijn bedoeld om straks het lattenpakket in te kunnen haken tijdens het lijmproces.
Maak enkele dwarshoutjes: korte balkjes die met lange spaanplaatschroeven straks dwars over het lattenpakket heen worden gezet, om de latten goed naar beneden te houden.
Beplak het hele werkgebied met goedkoop breed transparant plastictape (Action?). Beplak ook de vertikale raakvlakken van de steuntjes en de dwarshoutjes. En beplak de contactpunten van de lijmklemmen.
Pas het lattenpakket in de mal zonder lijm, droogoefenen dus.

Tijdens het lijmen heb je niet heel veel tijd, afhankelijk van de lijmsoort en de temperatuur. Zorg ervoor dat alles klaar ligt, de lijmklemmen teruggedraaid en voor het grijpen, de hond naar buiten, de kinderen naar de snackbar, de telefoon uit.

Weeg de lijm nauwkeurig af volgens de gebruiksaanwijzing. Gebruik het keukenweegschaaltje van je vrouw, maar leg er wel een stukje transparant plastic overheen anders loopt je relatie ernstig gevaar.
Reken op ongeveer 1 kilo mengsel per vierkante meter naad. Meng ongelofelijk grondig en goed (het klinkt lullig, maar juist dat roeren wordt vaak niet goed gedaan). Overigens heeft de Action uitstekende mengkommen die heel geschikt zijn voor dit gebruik.
Tot nu toe gebruikte ik steeds Construktielijm Super van Bison, een uiterst betrouwbare 2-componentenlijm op polyurethaanbasis. Die knurften van Bison hebben de productie gestaakt omdat ze er te weinig aan verdienden.
Als alternatief kun je nu 2K-expert van Bison gebruiken, of 2K-PU van Bijlardt. Helaas zijn deze lijmen een stuk dikker, pasteuzer, wat niet prettig is in de verwerking en wat ook de hechting nadelig beïnvloedt.
Na allerlei experimenten gebruik ik deze lijmsoorten, verdund met 10 tot 15% thinner, waarmee de eigenschappen van de oude Construktielijm goed benaderd worden. Het mooiste is een schenkstroop- of ketchupdikte.

Draag oude kleren en handschoentjes, want het wordt een kliederboel. Neem in geen geval de telefoon aan, die toch al uitstond. Krab niet op je hoofd, wrijf niet in je ogen. Als de kat komt kijken geef je hem een rotschop (uit liefde).
Smeer de latten aan beide zijden dun in met een gesloten lijmlaag. (Ik markeer altijd de twee buitenste latten met viltstift, want die moeten enkelzijdig besmeerd worden en dat vergeet ik natuurlijk tijdens het werk).
Stapel de ingesmeerde latten in de juiste volgorde op. Deze stapel is ongelofelijk glibberig, draai er daarom aan beide uiteinden ducktape omheen.
Pak de bundel op, haak ‘m achter die ene extra klamp aan de buitenzijde, druk ‘m langs alle steuntjes en haak de andere kant achter de andere extra klamp.
Trek nieuwe handschoentjes aan.
Fixeer nu de lijmklemmen (zo laag mogelijk plaatsen!) vanuit het midden naar de uiteinden aan de steunen.
Zet de dwarshoutjes er overheen (pak de schroefmachine niet met de lijm-handschoenen vast).
Zet nu een extra lijmklem tussen elk paar steunen in, om te voorkomen dat de latten gaan bobbelen. Het lattenpakket is nu gefixeerd met een HoH-afstand van 12 tot 15 cm.
Verwijder de natte lijmvlekken van je armen en hoofd (toch effe gekrabt!) met een doekje met thinner, doe het licht uit, bevrijd hond en kinderen en ga pas morgen of overmorgen kijken wat je nu eigenlijk gedaan hebt, nadat je de lijmklont uit je haren hebt geknipt.

Als de kromme balk uit de klemmen gehaald is, kun je makkelijk beide platte zijden schaven en zien hoe mooi het geworden is. Klaar voor de verdere afwerking.

Wim.


Bijlagen Afbeeldingen
               
Genoeg is meer dan veel
Antwoord
#7
Mooie proza, die details Smile
Da's genieten

De tweede grondwet naast goed zeemanschap is:
"Memme's wetterwille is silerswet!"


Zeeschouw Jedysa
Antwoord
#8
:-D Wim bedankt!
K&dV Vollenhovense Bol 8,50 (leuk en praktisch). Eerder K&dV Zeeschouw 7,35 (leuk, niet praktisch) en Super Favorite (praktisch, niet leuk). Live and learn ...
Antwoord
#9
(04-09-2020, 17:10)Pylk schreef: Mooie proza, die details Smile
Da's genieten

Inderdaad!
Communiceren kost soms geld, niet communiceren kost vaak meer.....

- Recht is iets kroms dat verbogen is.....

- Zonder historie geen toekomst......
- Echte schippers dragen nooit een rode broek  Big Grin
Antwoord
#10
Top beschrijving
Is het nog handig om een paar lagen handschoenen over elkaar heen aan te trekken?
Dan trek je één laag uit ipv uittrekken en nieuwe aan doen.


Huitema Zeeschouw 9m
9m Huitema Aphrodite
Antwoord
#11
Mocht je ooit het houtwerk beu geraken ligt er voor jou nog een mooie literaire carrière in het verschiet;-) Hartelijk dank voor de gedetailleerde en ‘plastische’ omschrijving. Ik hou je op de hoogte van mijn vorderingen. Groet,
Gert
Antwoord
#12
Maak er iets moois van!
En vergeet niet om een nieuwe keukenweegschaal voor je vrouw te kopen.
Wim.
Genoeg is meer dan veel
Antwoord
#13
Ja, mooi verhaal hoor van dat hout. Maar persoonlijk zou ik voor aluminium gaan. Licht, stijf, sterk en duurzaam. Je kan hem evt "houten" dan zie je geen verschil. Maar ik snap wel dat de purist liever voor hout gaat....
Antwoord
#14
Weet niet of dat alleen purisme is of ook dat houtbewerkingskunst voor velen dichter bij ligt dan aluminium lassen.....
Antwoord
#15
(07-09-2020, 13:20)bakstag schreef: Ja, mooi verhaal hoor van dat hout. Maar persoonlijk zou ik voor aluminium gaan. Licht, stijf, sterk en duurzaam. Je kan hem evt "houten" dan zie je geen verschil. Maar ik snap wel dat de purist liever voor hout gaat....

Een goede houten gaffel is duurzaam (gaat 50+ jaar mee) en stijver en sterker dan een aluminium ding. Goed bestand tegen zware dynamische belasting. Wel iets zwaarder.
Vooral skûtsjeschippers kiezen voor alu. Maar ja, die maken wel meer rare keuzes, ook al omdat zij dikwijls met slechte, zelfgemaakte rondhouten zeilden.
Ik ben benieuwd wanneer de eerst carbo-gaffel verschijnt in de vloot van "authentieke" wedstrijdskûtsjes.

Hoe dan ook, een goede houten gaffel is veeeeeeeeeeeeeeeel mooier dan een alu, hoe mooi die laatste ook beschilderd wordt of beplakt met plakplastic.
Wie het verschil niet ziet, raad ik een bezoekje aan de opticien aan.
Wim.
Genoeg is meer dan veel
Antwoord
#16
(07-09-2020, 14:50)Berghout-2 schreef:
(07-09-2020, 13:20)bakstag schreef: Ja, mooi verhaal hoor van dat hout. Maar persoonlijk zou ik voor aluminium gaan. Licht, stijf, sterk en duurzaam. Je kan hem evt "houten" dan zie je geen verschil. Maar ik snap wel dat de purist liever voor hout gaat....

Een goede houten gaffel is duurzaam (gaat 50+ jaar mee) en stijver en sterker dan een aluminium ding. Goed bestand tegen zware dynamische belasting. Wel iets zwaarder.
Vooral skûtsjeschippers kiezen voor alu. Maar ja, die maken wel meer rare keuzes, ook al omdat zij dikwijls met slechte, zelfgemaakte rondhouten zeilden.
Ik ben benieuwd wanneer de eerst carbo-gaffel verschijnt in de vloot van "authentieke" wedstrijdskûtsjes.

Hoe dan ook, een goede houten gaffel is veeeeeeeeeeeeeeeel mooier dan een alu, hoe mooi die laatste ook beschilderd wordt of beplakt met plakplastic.
Wie het verschil niet ziet, raad ik een bezoekje aan de opticien aan.
Wim.

Hoeveel e's er ook zitten in veeeeeeeeeeeel het blijft slechts jouw persoonlijke mening en niet meer dan dat. En waarom doe je zo onnodig naar over aluminium?
Dat zo'n houten "ding" stijver en sterker is dan een aluminium gaffel is bij gelijk blijvend gewicht niet juist (hoe klinkt dat?). Maar inhoudelijk onderken je dat eigenlijk in je eigen tekst. Tja, en het effect van gewicht boven in de mast.... F=M*A weet je nog?
Trouwens in de SKS wordt echt niet met aluminium gevaren hoor. In de IFKS mag het wel mits zwart of bruin. Ter geruststelling: carbon zal er op wedstrijdskutsjes niet komen, is niet toegestaan.
Antwoord
#17
(07-09-2020, 17:17)bakstag schreef: ......Maar inhoudelijk onderken je dat eigenlijk in je eigen tekst. Tja, en het effect van gewicht boven in de mast.... F=M*A weet je nog?
Trouwens in de SKS wordt echt niet met aluminium gevaren hoor. In de IFKS mag het wel mits zwart of bruin. Ter geruststelling: carbon zal er op wedstrijdskutsjes niet komen, is niet toegestaan.
Wat mooi of niet mooi is, mooi persoons gebonden Tongue

en [Zeilersforummodus=aan] Als je formules wilt gebruiken, neem dan wel de goede, in mijn derde klassen leer ik mijn leerlingen, op corona-afstand dat wel, dat het moment van een kracht berekend kan worden door de kracht te vermenigvuldigen met de arm van de kracht. In symbolen M= F . l, sommige natuurkunde methodes gebruiken M=F.d. De zwaartekracht van de gaffel kan berekend worden met Fz = m.g, dat laatste is de versnelling van de zwaartekracht ongeveer 9,8 m/s2. excuus voor de niet gebruikte sub- en superscripts. [Zeilersforummodus=uit]

En ook ik vind een houten gaffel mooier :3

De tweede grondwet naast goed zeemanschap is:
"Memme's wetterwille is silerswet!"


Zeeschouw Jedysa
Antwoord
#18
(07-09-2020, 17:17)bakstag schreef: Trouwens in de SKS wordt echt niet met aluminium gevaren hoor. In de IFKS mag het wel mits zwart of bruin. Ter geruststelling: carbon zal er op wedstrijdskutsjes niet komen, is niet toegestaan.

Ik geloof daar niks van. Natuurlijk een heel andere discussie.
- Mast mocht vrioger niet midscheeps
- Bakstagen mochten vroeger niet
- Mast met voorspanning mocht vroeger niet
- Lieren mocht vroeger niet (weet nu niet zeker)
- Kuip in de luikenkap mocht vroeger niet (weet nu niet zeker)
- verplaatsbare ballast mocht vroeger niet

Om 4 van de bovenstaande items is Jan Bakker met de 3 haringen elke keer gediskwalificeerd.

Jan Bakker was in de 80er jaren zijn tijd ver vooruit bij de IFKS.
Communiceren kost soms geld, niet communiceren kost vaak meer.....

- Recht is iets kroms dat verbogen is.....

- Zonder historie geen toekomst......
- Echte schippers dragen nooit een rode broek  Big Grin
Antwoord
#19
Ja pylk, dom van mij, verkeerde letters in de formule.
Jan Bakker, bijnaam "bakkerbakstag", vond ik ook heel inventief. Zo had hij ook een kabel in zijn dunne mast wat zichtbaar werd toe ie brak. De top bleef netjes bovenin hangen. Eigenlijk wel zo veilig een kabel in de mast.
Zelf doe ik binnen grenzen ook concessies aan orginaliteit om mijn boot beter/makkelijker te laten zeilen. Dat is 1 van de redenen waarom mijn "ding" van aluminium is. Andere reden is dat er al 2 houten gaffels waren gebroken. Natuurlijk kan je het met hout sterk genoeg maken maar ik was er klaar mee.
Antwoord
#20
Gaffeltje maken.

Wim,

mooi verhaal en duidelijke foto's. vraagje: waarom geen epoxy? is dat kosten of ben je bang dat de verbinding te stijf wordt?
Peter G. de Vries
Antwoord
#21
(09-09-2020, 12:26)PeterVenhuizen schreef: Gaffeltje maken.

Wim,

mooi verhaal en duidelijke foto's. vraagje: waarom geen epoxy? is dat kosten of ben je bang dat de verbinding te stijf wordt?

Ik gebruik voor het op elkaar lijmen van de laagjes nooit epoxy. Dat heeft niks met stijfheid te maken want de lijmsoort heeft geen invloed op de stijfheid.
Ik heb betere ervaringen met 2-componenten PU-lijmen, die vind ik betrouwbaarder en meer voorspelbaar in gedrag, zeker als er grotere hoeveelheden moeten worden gemengd, en de hechting is uitstekend, ook na 40 jaar. (Waarschijnlijk ook langer, maar ik heb slechts 40 jaar ervaring).


Er zijn ook mensen die heel graag de rondhouten rondom in de epoxy zetten, al dan niet met wapening. Ik vind dat uitermate onverstandig en raad het ten stelligste af. (Die laatste zin heb ik gejat van Maarten van Rossum).
Wim.
Genoeg is meer dan veel
Antwoord
#22
[/quote]

Dat heeft niks met stijfheid te maken want de lijmsoort heeft geen invloed op de stijfheid.
[/quote]

Ik doelde hiermee op de toegeschreven eigenschap van epoxy (als lijm of tussenlaag) minder beweging te kunnen opvangen dan een PU lijm. Waarbij ik zelf inschat dat dat nihil is op een gaffel van 2 meter en epoxy ook gebruikt zou kunnen worden.
Maar ik heb geen ervaring met jarenlang gebruik.

bedankt voor je vlotte antwoord.
Peter G. de Vries
Antwoord
#23
Veel dank voor de instructieve uitleg met bijgaande foto's Wim. Super.
Antwoord
#24
Prachtig uitleg! De praktijk zelf en dat op papier uitschrijven is ook een kunst. Goed gedaan!

Wij waren de afgelopen weken in Friesland (ook in Koudum) en zagen onderweg een aantal masten in de epoxy of Coelan staan. Wat een rommel... Geef mij maar de klassieke lak.

Blijft balen dat de Bisonlijm niet meer wordt gemaakt.
Antwoord


Ga naar locatie:


Gebruikers die dit topic lezen: 1 gast(en)